Czy osoby głuchoniewidome, będące obywatelami Rzeczypospolitej Polskiej, będą miały szansę otrzymać taki sam dostęp do życia społecznego, zawodowego i kulturalnego, jaki mają osoby z taką samą niepełnosprawnością w innych krajach europejskich? Wracamy do tematu naszych starań o to, by głuchoślepota została prawnie uznana za odrębną niepełnosprawność. Tłumaczymy też dlaczego akurat teraz tak dużo uwagi poświęcamy temu zagadnieniu.

Coraz więcej krajów na świecie uznaje w swoich systemach prawnych odrębną niepełnosprawność, jaką jest głuchoślepota. W Europie należą do nich m. in. Wielka Brytania, Francja, Norwegia, Szwecja, Dania, Rumunia. W trakcie zmian przepisów są Włochy, Hiszpania i Austria. W przyjętej w 2004 r. Deklaracji Praw Osób Głuchoniewidomych Parlament Europejski uznał, że głuchoślepota jest specyficznym rodzajem niepełnosprawności, a ludzie nią dotknięci powinni mieć zapewniony dostęp do takich samych praw jak inni obywatele Unii. Polska ma szansę stać się kolejnym krajem, w którym dojdzie do przełomowej zmiany w tym zakresie.

Dlaczego głuchoślepota jest odrębną niepełnosprawnością?

W przypadku osób głuchych lub niewidomych występuje tzw. kompensacja (wzroku słuchem lub słuchu wzrokiem), która jest wykluczona lub znacznie ograniczona w przypadku łącznego występowania obu tych dysfunkcji. Dlatego nie można skutków i potrzeb wynikających z głuchoślepoty uznawać za sumę skutków i potrzeb wynikających z głuchoty i ślepoty – skutki te są zupełnie inne, i ze względu na brak lub ograniczenie wzajemnej kompensacji, wyjątkowo dotkliwe.

Jakie orzeczenia otrzymują osoby głuchoniewidome w Polsce?

W przypadku osób głuchoniewidomych w orzeczeniach o niepełnosprawności wydawanych przez powiatowe zespoły orzecznicze wpisywane są dwa kody – 03-L (głuchota) i 04-O (ślepota). Nie jest to, w żaden sposób, odzwierciedleniem faktycznej sytuacji osoby głuchoniewidomej, a na dodatek bardzo utrudnia odnajdowanie oraz identyfikowanie osób głuchoniewidomych w istniejących już rejestrach i wykazach osób niepełnosprawnych prowadzonych przez różne instytucje. Fakt ten stanowi utrudnienie dla instytucji powołanych do niesienia pomocy osobom niepełnosprawnym, w tym i głuchoniewidomym. To sprawia również, że nasze Towarzystwo „nie widzi” osób głuchoniewidomych, którym mogłoby pomóc realizując swoją statutową misję.

Czy w Polsce w ogóle nie uznaje się głuchoślepoty?

Już w chwili obecnej uznaje się w Polsce odrębną niepełnosprawność – głuchoślepotę, w praktyce oraz w sensie formalnym. W naszym kraju od lat funkcjonuje najprostsze, jednoznaczne określenie „osoba głuchoniewidoma” – nikt nie mówi w tym kontekście o „osobie z dwoma niepełnosprawnościami” lub „osobie jednocześnie głuchej i niewidomej”. O tym, że głuchoślepotę uznaje się także w sensie formalnym, świadczą chociażby planowane zapisy w przygotowywanej ustawie o języku migowym i innych środkach komunikowania się, która swoim zakresem obejmie, w szczególności, także wsparcie komunikowania się osób głuchoniewidomych. Dzieje się to także w ramach zapisów regulujących realizację projektów finansowanych z EFS. Jednym z projektów systemowych, przewidzianych w Planie Działania i obecnie realizowanych, którego beneficjentem systemowym jest Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, jest projekt „Wsparcie osób głuchoniewidomych na rynku pracy”. [realizujemy go pod hasłem „Weź sprawy w swoje ręce…” – przyp. red.]

Od czego zależy prawne uznanie głuchoślepoty?

W sprawie tak kluczowej, jaką jest prawne uznanie gluchoślepoty jesteśmy wciąż całkowicie zdani na wrażliwość i dobrą wolę rządzących. Jak już pisaliśmy w poprzednim wpisie na naszej stronie „członkowie kolejnych zarządów TPG zmagali się z tym problemem i zabiegali o to, by jak najszybciej kwestię tę uporządkować – zdobywali poparcie kolejnych przedstawicieli władzy, mówili o tym w mediach, uczestniczyli w konferencjach, wchodzili w skład różnego rodzaju komisji i zespołów roboczych, i doradczych. Także obecny zarząd VII kadencji prowadzi działania w tym kierunku. Ostatnimi czasy zespołowi w tym celu powołanemu udało się wywołać nową falę zainteresowania tym tematem. Inicjatywą tą zainteresowały się też media. Członek zespołu, Krzysztof Wostal, wystąpił między innymi w jednej z audycji w Radio TOK FM, pisał o nim też portal gazeta.pl.

Przeczytaj artykuł z portalu gazeta.pl:

Luka_w_prawie___dyskryminacja_gluchoniewidomych.html

Niestety, pomimo że Deklaracja Praw Osób Głuchoniewidomych uchwalona została przez Parlament Europejski ponad 5 lat temu, w sytuacji prawnej osób głuchoniewidomych w Polsce nic się nie zmieniło.”

Jesteśmy teraz bliżej niż kiedykolwiek!

Wielką nadzieją dla nas jest obecnie przygotowywana przez Biuro Pełnomocnika Rządu Ds. Osób Niepełnosprawnych nowelizacja rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, nad którą prace nie zostały jeszcze ukończone, choć są bardzo zaawansowane. Towarzystwo Pomocy Głuchoniewidomym zgłosiło uwagę do projektu tego rozporządzenia, wraz z propozycją zapisu wprowadzającego odrębny kod dla odrębnej niepełnosprawności, jaką jest głuchoślepota. 30 listopada br. mieliśmy zaszczyt, wraz z panem profesorem Bogdanem Szczepankowskim, odbyć niezwykle konstruktywne spotkanie w tej sprawie z panem ministrem Jarosławem Dudą, Pełnomocnikiem Rządu Ds. Osób Niepełnosprawnych oraz z panem dyrektorem Krzysztofem Kosińskim, Zastępcą Dyrektora Biura Pełnomocnika Rządu Ds. Osób Niepełnosprawnych, na którym rozmawialiśmy o naszym wystąpieniu dotyczącym prawnego uznania głuchoślepoty. Spotkanie to dało nam nadzieję na przełomowe zmiany w sytuacji osób głuchoniewidomych w naszym kraju. Wielką nadzieję na wielką radość...

Pobierz plik:

Wystąpienie TPG do Ministra Jarosława Dudy,

Pełnomocnika Rządu Ds. Osób Niepełnosprawnych

Mamy świadomość, że nieskorzystanie z tej okazji w tym momencie pociąga za sobą ryzyko, że przyjęcie tak ważnej dla nas regulacji prawnej odwlecze się o wiele miesięcy lub nawet lat. Będzie wówczas wymagało, zupełnie niepotrzebnie, uruchamiania od nowa i prowadzenia całego procesu legislacyjnego. Może to też narazić Ministerstwo na zarzut „ciągłych zmian prawa”.

Czy tym razem się uda?

Nasze starania o prawne uznanie głuchoślepoty i nadanie jej odrębnego kodu trwają już kilka lat – zmieniały się ekipy rządzące, a ta niesłychanie ważna dla nas sprawa pozostaje wciąż nierozwiązana. Czy tym razem nasze działania zakończą się sukcesem? Czy osoby głuchoniewidome, będące obywatelami Rzeczypospolitej Polskiej, będą miały szanse otrzymać taki sam dostęp do życia społecznego, zawodowego i kulturalnego, jaki mają osoby z taką samą niepełnosprawnością w innych krajach europejskich?

Nie widzimy i nie słyszymy. Czy to powód, aby nas nie widzieć? Aby nas nie słyszeć?

Pobierz plik:

Deklaracja Praw Osób Głuchoniewidomych_wersja poprawiona (doc)

Deklaracja Praw Osób Głuchoniewidomych_wersja poprawiona (pdf)

Komentarze: