7 marca w Lublinie w wieku 71 lat odszedł Ksiądz Ryszard Tujak, honorowy członek PZG i PZN, specjalista w zakresie liturgicznego języka migowego i wyjątkowy człowiek. Droga Jego powołania w znacznej mierze związana była z duszpasterstwem osób niesłyszących, głuchoniemych i niewidomych. Był także przyjacielem środowiska osób głuchoniewidomych, bliskim szczególnie członkom Lubelskiej Jednostki Wojewódzkiej TPG.

Ksiądz Ryszard Tujak urodził się w Tomaszowie Lubelskim dnia 22 stycznia 1939 roku. Jego Rodzice – Antoni i Paulina - prowadzili przez pół wieku w Tomaszowie Lubelskim zakład fotograficzny (ks. Ryszard mówił żartobliwie o sobie „urodzony w chemikaliach”). Ukończył Metropolitalne Seminarium Duchowne w Lublinie w 1962 roku. W tym też roku, 10 czerwca, w Lublinie z rąk JE ks. bpa Piotra Kałwy przyjął święcenia kapłańskie. W 1967 roku ukończył Wydział Teologiczny Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, w następnych latach także podyplomowe studia katechetyczno-pedagogiczne.

Był kolejno wikariuszem w Lublinie (w parafii św. Michała, w latach 1962-64), w Puławach-Włostowicach (w parafii św. Józefa, w latach 1967-70), Krzczonowie (w parafii p. w. Wniebowzięcia NMP w latach 1977-78) i Zamościu (w parafii św. Michała Archanioła, w latach 1978-88), jednak od początku swej działalności duszpasterskiej interesował się przede wszystkim osobami głuchymi i niewidomymi. W latach 1988-2004 był prefektem w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym dla Dzieci Niesłyszących i Słabo Słyszących, przez kilka lat pracował również na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, prowadząc zajęcia z surdopedagogiki. W 1989 roku został referentem duszpasterstwa niesłyszących w Diecezji Lubelskiej. Uhonorowany godnością honorowego kanonika Kapituły Lubelskiej i Zamojskiej był następnie przez wiele lat archidiecezjalnym duszpasterzem głuchoniemych i niewidomych. Opiekował się także lubelskimi głuchoniewidomymi. W 2004 r. przeszedł na emeryturę.

Pierwszy kontakt z językiem migowym ks. Ryszard Tujak miał w 1961 roku w Metropolitalnym Seminarium Duchownym w Lublinie, kiedy to na zorganizowanym dla alumnów wakacyjnym kursie w Nałęczowie uczył się podstaw porozumiewania z niesłyszącymi od ks. Zbigniewa Staszkiewicza i siostry urszulanki Rozalii Stęk. W tym też roku po raz pierwszy objaśniał liturgię Mszy św. w kościele św. Michała Archanioła w Lublinie, gdzie wówczas był wikariuszem. W końcu lat sześćdziesiątych ukończył kurs języka migowego prowadzony przez B. Szczepankowskiego, a dalsze umiejętności w tym zakresie nabywał już bezpośrednio od niesłyszących. Uczył także języka migowego w Metropolitalnym Seminarium Duchownym kolejnych alumnów.

Był wybitnym specjalistą w zakresie liturgicznego języka migowego. Nie tylko odprawiał msze święte w języku migowym, ale także występował jako tłumacz języka migowego, działając na rzecz swych podopiecznych. W 1991 roku czynnie uczestniczył w opracowywaniu ujednoliconego słownictwa znaków religijnych na specjalnej konferencji unifikacyjnej zorganizowanej w Otwocku pod Warszawą. Efektem tych działań był wydany kilka lat później „Liturgiczny słownik języka migowego".

Przez wiele lat ks. Ryszard Tujak był duszpasterzem osób niesłyszących, ale także niewidomych. W latach 1975-77 odbył praktykę katechetyczną w Ośrodku dla Dzieci Niewidomych w Laskach k/Warszawy, gdzie pracował z dziećmi niewidomymi i ich rodzinami, zetknął się także z problematyką duszpasterstwa dzieci głuchoniewidomych, pracując z wielokrotnie opisywaną głuchoniewidomą Krystyną Hryszkiewicz. Więcej jednak zajmował się niesłyszącymi. Odprawiał nabożeństwa w języku migowym, prowadził katechezę dla dzieci i dorosłych niesłyszących. Jako jeden z pierwszych w Polsce organizował rekolekcje dla niesłyszących uczniów. Gdy był wikariuszem w Zamościu, organizował 5-dniowe Ogólnopolskie Rekolekcje Apostolstwa Niesłyszących w Łabuniach koło Zamościa. W tym okresie był także kapelanem więziennym w Zamościu (1981-1988).

Był także organizatorem licznych pielgrzymek dla niesłyszących do różnych sanktuariów w Polsce, w tym kilkakrotnie do Kałkowa-Godowa, do Częstochowy i Lichenia, pielgrzymek „Śladem Papieża Polaka” na trasach Wadowice – Kalwaria Zebrzydowska lub Niepokalanów – Szymanów.

Kilkakrotnie jako duszpasterz głuchoniemych i niewidomych wyjeżdżał za granicę. Był m.in. członkiem polskiej delegacji na seminarium ekumeniczne w Watykanie w 1983 roku, rok później odwiedził ośrodki dla głuchych w Szwecji i Norwegii, a także na spotkaniu z Ojcem Świętym w Watykanie w 2004 roku.

Dużo pisał. Kilka jego artykułów o duszpasterstwie specjalnym ukazało się w większych wydawnictwach, takich jak W służbie Kościołowi Lubelskiemu (1998), Kościół wobec potrzebujących, Bliżej życia – materiały dla rodziców dzieci i młodzieży z wadami słuchu (2001). Brał udział w krajowych i międzynarodowych konferencjach, wygłosił kilka referatów na temat duszpasterstwa specjalnego. Współpracował przez wiele lat z Radiem Lublin.

O działalności ks. Ryszarda Tujaka wśród niesłyszących powstał film dokumentalny zrealizowany przez Jolantę Kreto, który kilka lat temu pokazała Telewizja Polska.

Był także jednym z niewielu zwolenników odprawiania tradycyjnej mszy świętej obrządku łacińskiego w tzw. nadzwyczajnej formie rytu rzymskiego promulgowanej po Soborze Trydenckim w 1570 r. przez papieża Piusa V (zwanej także mszą trydencką). W ostatnich latach życia, mieszkając w Domu Księży Emerytów w Lublinie pełnił również posługę spowiednika w Kościele p.w. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny (przy ul. Staszica 16a), gdzie co niedzielę celebrowano mszę w tej formie (jej podstawą jest „Mszał Rzymski” w wydaniu papieża Jana XXIII z 1962 r.). Odprawiał także msze święte w języku migowym dla dzieci ze Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci i Młodzieży Niesłyszącej i Słabo Słyszącej w Lublinie. Był również spowiednikiem lubelskich sportowców.

Ks. Ryszard Tujak był autorem logo duszpasterstwa głuchoniemych – krzyża nad przekreślonym uchem (a także logo duszpasterstwa niewidomych – krzyża nad sześciopunktem Braille’a). Był także zamiłowanym fotografem, dokumentował zdjęciami wiele ważnych wydarzeń. Grał również na skrzypcach.

Był odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi, Medalem Ludziom Gorących Serc, Złotą Odznaką Honorową Polskiego Związku Głuchych, Złotą Odznaką Polskiego Związku Niewidomych. Był członkiem honorowym Polskiego Związku Głuchych i Polskiego Związku Niewidomych.

W 2007 roku został uhonorowany nagrodą „Angelusa" w kategorii „wyobraźnia miłosierdzia". Jest to pozłacana statuetka przedstawiająca uskrzydlonego nachylonego człowieka, nagroda dla ludzi, którzy żyją dla innych, niosą pomoc i radość słabszym. Takim właśnie niezwykłym człowiekiem był ks. Ryszard Tujak, stanowił ogromne wsparcie duchowe dla osób niesłyszących, niewidomych i głuchoniewidomych. Będzie nam Go bardzo brakowało.

Zmarł 7 marca 2010 r. w Lublinie w wieku 71 lat, w tym 47 lat w kapłaństwie. Pogrzeb ks. Ryszarda Tujaka odbył się w środę 10 marca w Archikatedrze Lubelskiej. Ciało Zmarłego złożono do grobu na Cmentarzu Komunalnym w Lublinie przy Drodze Męczenników Majdanka.

Tekst: profesor Bogdan Szczepankowski (wiceprzewodniczący Zarządu TPG)

Komentarze: