Towarzystwo Pomocy Głuchoniewidomym - oficjalny serwis internetowy TPG

Ścieżka dostępu do aktualnie oglądanej strony

DiS » Usłyszmy i zobaczmy » UiZ Nr 1-2 2018 » Techniki plastyczne stosowane w terapii dzieci głuchoniewidomych

Boczny panel wyboru na stronie DiS Towarzystwa Pomocy Głuchoniewidomym

przycisk menu do numerów miesięcznika Dłonie i Słowa
przycisk menu do numerów Usłyszmy i zobaczmy
przycisk menu do archiwum Dłoni i Słów

Wyszukiwarka dla Głównego serwisu TPG

Menu z odnośnikami do artykułów

Techniki plastyczne stosowane w terapii dzieci głuchoniewidomych

Alicja i Adam Pabichowie, rodzice Karola


Wersja wideo artykułu: Techniki plastyczne stosowane w terapii dzieci głuchoniewidomych

Sztuka otacza nas wszystkich i wpływa na to, jacy jesteśmy, jak się czujemy, jakie mamy emocje. Nie każda praca artystyczna to dzieło, ale sam akt tworzenia daje poczucie spełnienia, kształtuje różne umiejętności, wpływa na rozwój wewnętrzny oraz pomaga wyrazić to, co odczuwamy. Sztuka oddziałuje więc też na nasze dzieci i podnosi jakość ich życia.

Z twórczością artystyczną związane jest pojęcie arteterapii. Pochodzi ono od łacińskiego słowa arte, oznaczającego wykonywanie czegoś doskonale, po mistrzowsku (związanego ze słowem ars, czyli sztuka). Arteterapia obejmuje: plastykoterapię, choreoterapię, muzykoterapię, biblioterapię, dramatoterapię, teatroterapię, filmoterapię, fototerapię. Przyjrzyjmy się bliżej plastykoterapii, czyli terapii z użyciem sztuk i technik plastycznych. Wykorzystuje ona, m.in. malarstwo, rzeźbę, rysunek, collage i grafikę. W działaniach terapeutycznych najczęściej stosuje się:

  • farby (malowanie palcami, dłońmi),
  • dripping (rozlewanie, chlapanie farbą),
  • frottage (technika ta polega na przyłożeniu papieru do jakiejś powierzchni i rysowaniu po nim; wówczas dana powierzchnia odbija się na papierze, tworząc kompozycję),
  • techniki rzeźbiarskie (glina, plastelina, modelina, pianki),
  • techniki graficzne, np. holografię (która polega na wykonaniu płyty graficznej poprzez wyklejenie jej z różnych materiałów, np. liści, papieru, tkaniny następnie na pokryciu jej farbą plakatową, nałożeniu na nią kartki i zrobieniu odbitki),
  • techniki mieszane.

Indywidualny dobór

Według literatury wszelkie zajęcia plastyczne prowadzone z dziećmi rozwijają, m.in: percepcję wzrokową, percepcję dotykową, umiejętności posługiwania się różnymi narzędziami oraz umiejętności wyrażania środkami plastycznymi treści emocjonalnych, wyobrażeniowych i werbalnych. Szukając odpowiednich rozwiązań plastycznych dla dzieci głuchoniewidomych, musimy brać pod uwagę ich deficyty i możliwości indywidualne. Przy dzieciach słabowidzących musimy pamiętać o kontraście barw i mniejszej szczegółowości oraz unikać rozmazań. Niewidome dzieci będą korzystały z plastyki trójwymiarowej (rzeźby), wypukłej (płaskorzeźby), przestrzennej, kontrastów dotykowych czy origami przestrzennego. Pracując z dziećmi niewidomymi należy opowiadać o tym, co robimy i angażować inne zmysły (węch, smak, słuch). Dzieci niesłyszące i mające deficyty słuchowe też chętnie podejmują wyzwania arteterapeutyczne: malują, modelują, rzeźbią czy rysują. To dla nich możliwość komunikacji innej niż werbalna z ludźmi słyszącymi. Plastyką możemy bawić się w każdym wieku, pamiętając jednak, że zabawa musi być przede wszystkim bezpieczna (bez używania przedmiotów kanciastych, ostrych czy zbyt małych).

Każda forma sztuki, rysunek, malowanka, wydzieranka, rzeźba czy to, co sami wymyślicie, tworząc wspólnie z dzieckiem, to forma komunikacji z nim, lepsze poznawanie go oraz przekraczanie granic. Dlatego zachęcam do próbowania, modyfikowania, a przede wszystkim do wspaniałej zabawy plastyką z dzieckiem. To wy, jako rodzice, tworzycie warsztat pracy arteterapeutycznej, dobieracie materiały i narzędzia. Możecie tworzyć w przestrzeni, możecie malować stopami. Nie zawsze jednak musimy pokazywać kierunek działania, możemy pozwolić dziecku tworzyć samodzielnie, dostarczając mu różnorodnych materiałów. Dzieci doświadczają nowych rzeczy, ale wy również. Czasem dziecko może nie mieć ochoty na twórczość i wówczas należy to uszanować i wybrać inny dogodny czas.

Bezcenne chwile

Zajmując dzieci plastyką, odrywacie je od zwykłej rehabilitacji (nieraz niełatwej, żmudnej i długoterminowej), a dajecie radość tworzenia. Może się ona stać chwilą wytchnienia, wyciszenia czy odreagowaniem smutku. Plastykoterapia pozwala znaleźć nowe drogi rozwoju fizycznego (ekspresja ruchu, obserwacja barw, dotykanie faktur) i psychiczno-emocjonalnego (wrażliwość, podejmowanie decyzji). Praca wykonana przez dziecko będzie zawsze unikalna. Jej wartością, której nie widać, jest skupienie, zrozumienie, miłość, wspólnie spęczony czas, zaangażowanie. Przez to praca promienieje od środka. Pamiętam jak mój syn tworzył pierwsze projekty (oczywiście wychodziły poza kartki, na podłogę i ubrania), szukał ciągle czegoś, co mógłby wykorzystać, a ja po cichu w różnych miejscach ukrywałam różne materiały, by mógł się nimi zainspirować. Wspólna praca z dzieckiem poprawi Wasze samopoczucie, zobaczycie, jak wiele potrafi dziecko i doświadczycie jego radości. To jest bezcenne.

Siła różnorodności

Chciałabym zaproponować różne techniki plastyczne do wykorzystania w domu. Pamiętajcie, że wszystkie techniki można modyfikować i łączyć ze sobą w dowolny sposób.

1. Malowanie nitkami, włóczką, tasiemkami

Potrzebne materiały: biała lub kolorowa kartka papieru złożona na pół, dwie grube książki, nitki, plakatówki.

Sposób wykonania: nitkę zamaczamy w farbie i układamy w środku złożonej na pół kartki, tak, by jej końcówka wyglądała od dołu. Kartkę tę umieszczamy między książkami. Przytrzymujemy jedną ręką od góry, a drugą z wyczuciem wyciągamy. Ściągamy górną książkę, rozkładamy kartkę i jest.

2. Odciskanie i domalowywanie

Potrzebne materiały: biała lub kolorowa kartka papieru, farby, rolki tekturowe po papierze toaletowym lub ręcznikach papierowych, klej, nożyczki.

Sposób wykonania: rolki tekturowe możemy, np. nacinać i odginać, by uzyskać kwiaty, sklejać je, by uzyskać zajączka, czy zgniatać tak, by uzyskać motyla. Razem z dziećmi możecie odciskać też różne gotowe przedmioty lub po prostu rączki, stópki namoczone w farbie. Gotowe odciski można malować, oklejać, ustrajać, jak tylko wymyślicie.

3. Malowanie na korze drzew, liściach, kamieniach

Podczas spaceru z dzieckiem zbierajcie skarby przyrody, na których można będzie malować jak na kartce, np. korę drzewa, duże liście, kamienie.
Potrzebne materiały: farby, pędzle, kredki, kora drzew lub kamienie.

Sposób wykonania: na fakturowanej powierzchni (kora, liść) malujemy pojedyncze elementy, np. kwiatki, słońce.

4. Odmalowywanie faktur

Potrzebne materiały: biała lub kolorowa kartka papieru, kredki, znalezione na spacerze liście
Sposób wykonania: liść wkładamy pod kartkę, przyciskamy i kredką odmalowujemy wzór, który się uwidocznił.

5. Malowanie kulkami

Potrzebne materiały: pudełko tekturowe, biała lub kolorowa kartka papieru, kulki szklane lub metalowe, farby lub tusz.

Sposób wykonania: do miseczek wlewamy tusz, do nich wkładamy kulki. Na dno pudełka kartonowego wkładamy czysta kartkę. Do pudełka wkładamy kulki z oblepione tuszem. Pudełkiem potrząsamy tak, by kulki tworzyły różne drogi. Wyciągamy kulki, wyciągamy kartkę z rysunkiem „mapy”.

6. Malowanie na mleku

Potrzebne materiały: talerz duży płaski, trochę mleka, patyczek do szaszłyka, płyn do naczyń w miseczce, farby.

Sposób wykonania: na talerz wlewamy mleko. W osobnych miseczkach mieszamy farby z wodą i stopniowo dodajemy różne kolory na talerz. Maczamy patyczek w miseczce z płynem i dotykamy w miejscu, gdzie rozlaliśmy farbę: farba wiruje, a tworzący się obraz cały czas się zmienia i tworzy widowisko.

7. Tworzenie przestrzennego drzewa

Potrzebne materiały: biała lub kolorowa kartka papieru, może być też szary papier ze szkicem drzewa; patyczki do uszu związane gumką, bibuła, klej, farby.

Sposób wykonania: Rozkładamy papier ze szkicem drzewa. Z bibuły odrywamy podłużne paski różnej długości i każdy z nich skręcamy w palcach. Przyklejamy klejem do kartki w miejsce pnia i gałęzi. Następnie patyczki do uszu łączymy gumką (powstaje mniejszy lub większy pędzel), maczamy go w farbie i odciskamy jako liście na gałęziach. Pod drzewem możemy namalować trawę lub przykleić jako podłoże przyniesione ze spaceru liście i małe gałązki.

8. Malowanie puchnącą farbą

Potrzebne materiały: biała lub kolorowa kartka papieru, talerzyki z farbami, pędzelki, kuchenka mikrofalowa lub piekarnik. Do przygotowania puchnącej farby potrzeba: takie same porcje soli, mąki, wody. Do niej dodajemy kolor farby, jaki chcemy i mieszamy.

Sposób wykonania: malujemy na kartce to, co chcemy, np. figury geometryczne. Wkładamy do kuchenki mikrofalowej i wypiekamy około 30 sekund do 1 minuty, w zależności od kuchenki. Farby wyschną, stwardnieją i uniosą się.

9. Malowanie pianką do golenia

Potrzebne materiały: folia aluminiowa, pianka do golenia, farby, pędzelki, skrobaczka do szyb w samochodzie, biała kartka papieru.

Sposób wykonania: rozkładamy folię aluminiową, a na nią nanosimy piankę do golenia i rozsmarowujemy wilgotną dłonią. Pędzlem nanosimy farby i tworzymy obrazek, np. góry. Przyciskamy biała kartkę, odciskamy i przenosimy obraz.

Inna wersja: na piankę nanosimy farbę kleksami, rozsmarowujemy jako esy floresy, tworząc wzory i odciskamy na kartce. Nadmiar piany zbieramy skrobaczką do szyb.

10. Malowanie cieni

Potrzebne materiały: kartka papieru, latarka lub słońce, ołówek, kredki, farby.

Sposób wykonania: jeżeli jest słońce to ustawiamy przedmioty, np. ulubione zabawki, tak by ich cienie były widoczne na kartce. Jeśli mamy pochmurny dzień, pomoże nam latarka. Obrysowujemy cienie zabawek na kartce ołówkiem, potem puszczamy wodze fantazji i malujemy farbami, kredkami, możemy też wyklejać lub tylko zacieniować ołówkiem.

 

A zatem: uruchomcie wyobraźnię i do dzieła! Pracując, nie zatraćcie radości tworzenia oraz pełni wzajemnych relacji. I koniecznie pochwalcie się swoimi pracami!


Do artykułu dołączone są zdjęcie przedstawiające prace plastyczne wykonane za pomocą wszystkich opisywanych technik.


Dowiedz się więcej:
1. Konieczna E. Arteterapia w teorii i praktyce, Impuls, Kraków 2004
2. Piwowarska E. Terapeutyczna funkcja sztuki w procesie nauczania plastyki, w: Kataryńczuk-Mania
L., Karcz J., Terapia sztuką w edukacji, Wydawnictwo UZ, Zielona Góra 2004
3. Kwiatkowska G.E. Arteterapia, Wydawnictwo UMCS, Lublin 1991

Alicja i Adam Pabichowie, rodzice Karola

Komentarze do wpisów


Obrazek przedstawiający hasło: TPG - Tu Przekraczamy Granice!

Informacje o nas

Projekt współfinansowany ze środków Pfron

Projekt współfinansowany ze środków PFRON
PFRON - Państwowy fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych

Jeden procent dla TPG

Obrazek przedstawiający KRS do przekazania 1% dla TPG

Ułatwienia dostępu do strony

Adresy e-mail redakcji i webmastera strony

Informacja o własności