Towarzystwo Pomocy Głuchoniewidomym - oficjalny serwis internetowy TPG

Ścieżka dostępu do aktualnie oglądanej strony

DiS » Dłonie i Słowo » Nr 4/2017 » Flamenco czyli arte

Boczny panel wyboru na stronie DiS Towarzystwa Pomocy Głuchoniewidomym

przycisk menu do numerów miesięcznika Dłonie i Słowa
przycisk menu do numerów Usłyszmy i zobaczmy
przycisk menu do archiwum Dłoni i Słów

Wyszukiwarka dla Głównego serwisu TPG

Flamenco czyli arte


Wersja wideo artykułu: Flamenco czyli arte

 
Za oknami chłody i mrozy, dlatego na rozgrzewkę proponujemy flamenco. To nie tylko ognisty taniec, lecz także specyficzna, bardzo emocjonalna muzyka i śpiew. O tym wszystkim opowiada tłumaczka-przewodniczka Aneta Bąk. 
 
Przygodę z flamenco rozpoczęłam w 2008 roku w moim rodzinnym mieście Lublinie. Tajniki tego tańca poznawałam, uczestnicząc w warsztatach organizowanych w różnych miastach Polski, ucząc się od polskich tancerek flamenco, miałam również okazję doskonalić sztukę tańca u hiszpańskich nauczycieli. Flamenco to niewątpliwie szersze zjawisko kulturowe, które obejmuje muzykę, śpiew, taniec, strój i sposób zachowania. Wywodzi się z południowej części Hiszpanii – Andaluzji, gdzie do dziś można podziwiać jego najlepsze wykonania.
 
Co znaczy słowo „flamenco”?
Istnieje kilka hipotez wyjaśniających znaczenie tego słowa. Najbardziej powszechna mówi, że „flamenco" pochodzi od flaminga, gatunku ptaka znanego z pięknego upierzenia i wykonywania ruchów pełnych gracji. Bardziej prawdopodobna wydaje się hipoteza nawiązująca do Flandrii, czyli miejsca wcześniejszego przebywania Cyganów. Hiszpański przymiotnik flamenco oznacza bowiem flamandzki, czyli „pochodzący z Flandrii". Trzecia z hipotez wskazuje na pochodzenie wyrazu flamenco z języka arabskiego – zwrot fellah-mangu oznacza śpiewy chłopów. Jest jeszcze jeden trop, który przekonuje mnie najbardziej, a wskazuje na znaczenie łacińskiego słowa flamma, czyli ogień, które podkreśla ognistość emocji towarzyszących sztuce flamenco.
 
Śpiew flamenco (cante)
Flamenco to jedna z najtrudniejszych form śpiewu, a zarazem bardzo ekspresyjna technika wyrażania emocji zawartych w tekstach piosenek (głównie żalu, smutku, cierpienia, tęsknoty, ale i miłości, radości, szczęścia…). Sam śpiew flamenco jest pełen charakterystycznych frazowań, głębokiego akcentowania części niektórych słów, nadawania im szczególnej barwy oraz energii dźwięku. Osoba, która śpiewa flamenco to tzw. cantaor. 
 
Muzyka flamenco (toque)
Instrumentem nieodzownym dla flamenco jest gitara. Muzykę wzbogacają także inne dźwięki, w szczególności wyklaskiwanie rytmu dłońmi ułożonymi w specjalny sposób. Gitara do flamenco jest specyficzną wersją gitary klasycznej. Ma nieco węższe i płytsze pudło, struny zawieszone bliżej progów, a wykonana jest z drewna cyprysowego (ze wstawkami z cedru oraz jodły). Ze względu na częste wybijanie rytmu przez muzyków przednia ścianka gitary musi być mocniejsza. Bardzo istotny jest sposób trzymania gitary. Muzycy grają na siedząco, opierając instrument na wyższej ze skrzyżowanych ze sobą nóg. Gitarzysta flamenco to tzw. tocaor.
Rytm flamenco, towarzyszący dźwiękom gitary, wybijają członkowie zespołów flamenco: śpiewacy i tancerze. Mogą to robić klaszcząc w dłonie lub uderzając nimi w pudła, na których przysiadają (cajones), pstrykając palcami lub grając na kastanietach. Muzyka flamenco przeniknęła do innych gatunków muzycznych. Okazało się, że dobrym akompaniamentem dla niej może być gra na skrzypcach, wiolonczeli czy pianinie.
 
Taniec flamenco (baile)

 

Taniec to chyba najbardziej widowiskowy element sztuki flamenco. Osoby tańczące flamenco to tzw. bailaores: mężczyzna to bailaor, kobieta– bailaora. Niektórzy mówią, że z tańcem flamenco jest jak z winem – im starszy i bardziej dojrzały jest tancerz lub tancerka, tym lepiej wyraża charakter flamenco. Emocje, które widać na twarzy podczas tańca, charakterystyczne figury tańca flamenco, jak ruchy rąk, praca bioder, precyzja dłoni i palców oraz mocna praca stóp, czyli stepy, są przekazywane w sposób bardzo wyrazisty, który trafia do widza. Flamenco w tańcu to przede wszystkim samoświadomość swojego ciała. 
Flamenco przez wielu tancerzy i teoretyków jest postrzegane jako sposób na pełne wyrażenie uczuć, oczyszczające przepracowanie smutku bez ucieczki od niego. To mierzenie się z najgłębiej skrywanymi, najsilniejszymi emocjami wyzwalanymi przez ruch, muzykę i śpiew. Taniec pozwala zmierzyć się z własnym lękiem, opowiadać bez skrępowania o namiętności. 
We flamenco dużą rolę odgrywają rekwizyty, najczęściej wachlarz, chusta, kastaniety, ale też ozdobne treny  sukni.
Flamenco wymaga ogromnej cierpliwości do siebie i swojego ciała, pewnego rodzaju zgody na to, że opanowanie niektórych kroków czy gestów trwa, bo wymagają wyjątkowego dopracowania i ekspresji To próba charakteru, bo pozornie flamenco nie wydaje się bardzo skomplikowanym tańcem. To dlatego we flamenco dobrze odnajdują się dojrzalsze kobiety, które nie irytują się łatwo brakiem natychmiastowych efektów.
Flamenco najlepiej tańczy się solo. Tańczący skupia się nie na interakcji z partnerem, ale na swoich emocjach, które są tu kluczowe. Taniec zaczyna się od przywołania określonych odczuć, w zależności od tego, jaką odmianę flamenco będziemy wykonywać. Są style wesołe, dopuszczające nawet skoki, są pieśni o miłości i śmierci. Dobre zatańczenie wymaga oprócz techniki także pewnego doświadczenia życiowego, które pomaga ukazać tzw. el duende. To pojęcie, oznaczające w wolnym tłumaczeniu „mieć duszę”, wprowadził na jednym ze swoich wykładów w 1922 r. Federico Garcia Lorca, kiedy próbował zdefiniować niezwykłą naturę flamenco. Pojęcie pochodzi od imienia ducha z ludowych podań hiszpańskich, który pozwala na przywołanie niegdysiejszych wrażeń tak silnie, że wywołuje to u człowieka dreszcz. Duende jest nierozerwalnie związane z autentycznością tańczącego i umiejętnością wyrażania emocji. Tancerz musi mieć świadomość własnego ciała i świadomość jego śmiertelności. Nauka flamenco to długi proces, tańczyć możemy zacząć dopiero po pół roku ćwiczeń. Jeśli jednak  wyzwoli w nas potrzebę ekspresji, zamieni się w zajęcie na całe życie.
 
Ludzie flamenco
Kultura flamenco to nie tylko stroje, muzyka, instrumenty, śpiew czy taniec. Żaden z tych elementów nie istniałby bez ludzi. Warto wspomnieć o Camarónie de la Isla, nazywanym „bogiem flamenco”, wspaniałym śpiewaku, który nagrał ponad 20 płyt, ale niestety przedwcześnie zakończył karierę. Wybitnym muzykiem flamenco był gitarzysta Paco de Lucía, który zmarł w 2014 roku. Sara Baras i José Serrano to chyba najsłynniejsze małżeństwo ze świata flamenco. Na koncie mają wiele filmów i setki występów. W 2010 roku flamenco zostało wpisane na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO.
Aneta Bąk, tłumaczka-przewodniczka z Lubelskiej Jednostki Wojewódzkiej TPG
Zdjęcie autora artykułu: Aneta Bąk, tłumaczka-przewodniczka z Lubelskiej Jednostki Wojewódzkiej TPG

Komentarze do wpisów


Obrazek przedstawiający hasło: TPG - Tu Przekraczamy Granice!

Informacje o nas

Projekt współfinansowany ze środków Pfron

Projekt współfinansowany ze środków PFRON
PFRON - Państwowy fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych

Jeden procent dla TPG

Obrazek przedstawiający KRS do przekazania 1% dla TPG

Ułatwienia dostępu do strony

Adresy e-mail redakcji i webmastera strony

Informacja o własności