Towarzystwo Pomocy Głuchoniewidomym - oficjalny serwis internetowy TPG

Ścieżka dostępu do aktualnie oglądanej strony

DiS » Archiwum » Nr 1/2012 » Tłumacz-przewodnik – kto to taki?

Boczny panel wyboru na stronie DiS Towarzystwa Pomocy Głuchoniewidomym

przycisk menu do numerów miesięcznika Dłonie i Słowa
przycisk menu do numerów Usłyszmy i zobaczmy
przycisk menu do archiwum Dłoni i Słów

Wyszukiwarka dla Głównego serwisu TPG

Pliki do pobrania Dis: Nr 1/2012

Pliki do pobrania: Dis Nr 1/2012 do pobrania w wersji PDF   Dis Nr 1/2012 do pobrania w wersji tekstowej, format DOC / TXT   Dis Nr 1/2012 do pobrania w wersji MP3 lub format ZIP - Męski głos   Dis Nr 1/2012 do pobrania w wersji MP3 lub format ZIP - Kobiecy głos

Tłumacz-przewodnik – kto to taki?


Wersja wideo artykułu: Tłumacz-przewodnik – kto to taki?

 

Wychodząc naprzeciw ustawie o języku migowym, postanowiliśmy zająć się w tym roku standardami pracy tłumaczy-przewodników (ustawowych tłumaczy SKOGN). Ruszamy w związku z tym z nową rubryką. W tym numerze odpowiedź na pytanie: kim jest tłumacz-przewodnik i jaka jest jego rola w życiu osób głuchoniewidomych.

„Moi przyjaciele stworzyli historię mego życia. Moje ograniczenia na tysiąc różnych sposobów przekształcali we wspaniałe zasługi i sprawili, że mogę kroczyć pogodnie i szczęśliwie w cieniu tego, co mi brakuje.”

Helen Keller (1880-1968)

Kim jest tłumacz-przewodnik?

Istnieje wiele określeń opisujących rolę, jaką powinien pełnić tłumacz-przewodnik. Najczęściej mówi się, że powinien być obiektywnym profesjonalistą, towarzyszem, cieniem, przekaźnikiem, oczami i uszami osoby głuchoniewidomej, oknem na świat, pomocnikiem. Jednak często jego rola to coś więcej. Po latach współpracy i znajomości z osobą głuchoniewidomą może stać się jej przyjacielem, powiernikiem i doradcą. Czasem żartobliwie opisuje się go określeniami zaczerpniętymi z fizyki: „prawdziwy przewodnik” (doświadczony, zaangażowany, z powołania), „półprzewodnik” (młody, uczący się, dopiero nabierający doświadczenia) lub „opornik” (słaby, niekompetentny i niewyciągający wniosków z własnych doświadczeń).

Tłumacz-przewodnik jako rola społeczna i zawodowa występuje tylko w kontekście osób głuchoniewidomych. Tłumacz języka migowego jest przypisany do pomocy osobom niesłyszącym, przewodnik – osobom niewidomym. Istnieją jednak ludzie o sprzężonej niepełnosprawności słuchowo-wzrokowej, których potrzeby wymagają połączenia dwóch powyższych opcji w osobie tłumacza-przewodnika.

Według definicji zawartej w Statucie Towarzystwa Pomocy Głuchoniewidomym: „Osoba głuchoniewidoma to osoba, u której występuje jednoczesne uszkodzenie słuchu i uszkodzenie wzroku, których sprzężenie powoduje, że osoba ta napotyka specyficzne trudności w wykonywaniu czynności życiowych (odmienne od spowodowanych samą głuchotą lub samą ślepotą), szczególnie w poruszaniu się, dostępie do informacji i w komunikowaniu się”1. W powyższej definicji zawarte są obszary, w których osobom głuchoniewidomym niezbędna jest czyjaś pomoc. Większości osób niepełnosprawnych w życiu codziennym i zawodowym pomaga rodzina. Jednak są również osoby samotne lub takie, które nie mogą lub nie chcą liczyć na stałą pomoc bliskich z różnych powodów, np. braku czasu lub nadopiekuńczości rodziny. Poza tym korzystanie ze stałej pomocy osób najbliższych prowadzi w końcu do izolacji od dalszego otoczenia.2 W domach osób niepełnosprawnych toczy się normalne życie, wypełnione pracą, szkołą, obowiązkami, dlatego też rodzina nie ma możliwości poświęcać osobie głuchoniewidomej tyle czasu, ile wymagałoby jej wsparcie w codziennych działaniach. Także mimo całej miłości i zaangażowania rodziny często potrzebna jest pomoc osoby trzeciej.

Aby osoba głuchoniewidoma mogła „wyjść ze swoich czterech ścian”, sama o sobie decydować, uwierzyć w siebie, rozwijać swoje zainteresowania, uczestniczyć w życiu zawodowym, społecznym i kulturalnym, powinna móc uzyskać wsparcie zarówno psychiczne, jak i fizyczne. Poziom i ilość tego wsparcia zależą od indywidualnych potrzeb, możliwości i aktywności osoby głuchoniewidomej.

Pomoc tłumacza-przewodnika powinna być profesjonalna, ukierunkowana na konkretne cele, nieingerująca w decyzje i działania osób głuchoniewidomych. Powinna być jedynie „poręczą”, o której wiemy, że jest obok, i której można się w danym momencie chwycić, aby zrealizować swoje plany. Co ważne, tłumacz-przewodnik z założenia nie powinien pełnić roli opiekuna, wyręczać osoby głuchoniewidomej, decydować za nią. Powinien tylko umożliwiać jej samodzielne załatwienie konkretnych spraw i uczestniczenie w wydarzeniach życia społecznego, pomimo obiektywnych trudności, wynikających z niepełnosprawności wzroku i słuchu. W ten sposób wzrasta poczucie własnej wartości osoby głuchoniewidomej, ma ona świadomość wpływu na własne życie i staje się osobą samodzielną, zarówno w działaniu, jak i myśleniu. To powoduje, że może godnie żyć i rozwijać się na równi z osobami pełnosprawnymi.

Rola tłumacza-przewodnika

I tu dochodzimy do bardziej szczegółowego opisu funkcji, jaką pełni asystent osoby głuchoniewidomej, zwany tłumaczem-przewodnikiem. Tłumacz-przewodnik osoby głuchoniewidomej3 to osoba znająca specyfikę i problemy wynikające z głuchoślepoty, wyszkolona w zakresie alternatywnych metod porozumiewania się i poruszania z ludźmi głuchoniewidomymi. Dzięki jej pomocy mogą oni dotrzeć w pożądane miejsce oraz sprawnie i efektywnie załatwić swoje sprawy, np.: dotrzeć do urzędu i bez problemu porozumieć się z urzędnikiem, z lekarzem w przychodni, ekspedientem w sklepie, itd.

Do zadań tłumacza-przewodnika należy4:

• ułatwianie porozumiewania się z otoczeniem, czyli przekazywanie w dostępny dla osoby głuchoniewidomej sposób wypowiedzi jej rozmówcy i odwrotnie,

• opisywanie otoczenia i sytuacji, w jakiej się osoba głuchoniewidoma znajduje, aby mogła orientować się, gdzie jest i co się wokół niej dzieje,

• ułatwianie dojścia do określonych miejsc w przestrzeni.

Podsumowując: za pracę tłumacza-przewodnika uznaje się pomoc osobom głuchoniewidomym w takich sytuacjach społecznych, które wymagają zarówno działań „przewodzących”, jak i „tłumaczących”, umożliwiających tej osobie bezproblemowy kontakt z otoczeniem.

Wspomniane sytuacje społeczne obejmują na przykład:

• wyjścia do urzędu, lekarza, sklepu, itp.

• udział w konferencjach, spotkaniach klubowych, szkoleniach, itp.

• udział w zajęciach szkolnych i w pracy

• udział w wycieczkach, wydarzeniach kulturalnych, itp.

Jak różni są ludzie, tak różne są ich możliwości, predyspozycje, motywacje. To samo dotyczy tłumaczy-przewodników. To, jakim dana osoba będzie tłumaczem-przewodnikiem, zależy od kilku czynników, m.in.: od poziomu wiedzy i umiejętności nabywanych na specjalistycznym kursie, predyspozycji indywidualnych do pracy z osobami głuchoniewidomymi oraz od doświadczenia i intuicji.

Fot.: Pomoc tłumacza-przewodnika w praktyce

 
Tłumacz-przewodnik w TPG

Usługi tłumaczy-przewodników to jedna z najbardziej charakterystycznych form wsparcia osób głuchoniewidomych, występująca tylko w TPG, które również jako jedyne prowadzi specjalistyczne szkolenia dla przyszłych tłumaczy-przewodników.

Osoby z jednoczesnym uszkodzeniem słuchu i wzroku z usług tych mogą korzystać bezpłatnie. Zgłaszają w biurze TPG zapotrzebowanie na pomoc w konkretnym zadaniu, a koordynator przydziela im odpowiednią osobę. We wszystkich regionalnych placówkach, czyli jednostkach wojewódzkich TPG, działają wykwalifikowani tłumacze-przewodnicy, lecz różna jest dostępność i możliwość finansowania ich usług. Organizacja poprzez aktywne działania lobbingowe stara się, aby tłumacz-przewodnik był prawnie umocowanym zawodem, na równi z asystentem osoby niepełnosprawnej. Dzięki temu te specjalistyczne usługi stałyby się bardziej dostępne, a co za tym idzie, mogłyby znacznie poprawić komfort życia osób głuchoniewidomych.

 

Przypisy:

1 Statut Towarzystwa Pomocy Głuchoniewidomym

2 Kalinowski W., „Moje spotkania z głuchoniewidomymi”, maszynopis

3 http://tpg.org.pl/jak-dzialamy/uslugi-tlumaczy-przewodnikow/

4 Łuczak K., Tarnacka M., „To tacy ludzie są na świecie? Formy wsparcia osób głuchoniewidomych”, wyd. Towarzystwo Pomocy Głuchoniewidomym, Warszawa 2011.

Joanna Celmer-Domańska, instruktor rehabilitacji podstawowej i orientacji przestrzennej, instruktor szkoleń tłumaczy-przewodników
Zdjęcie autora artykułu: Joanna Celmer-Domańska, instruktor rehabilitacji podstawowej i orientacji przestrzennej, instruktor szkoleń tłumaczy-przewodników

Komentarze do wpisów


Zostaw komentarz


Obrazek przedstawiający hasło: TPG - Tu Przekraczamy Granice!

Informacje o nas

Projekt współfinansowany ze środków Pfron

Projekt współfinansowany ze środków PFRON
PFRON - Państwowy fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych

Jeden procent dla TPG

Obrazek przedstawiający KRS do przekazania 1% dla TPG


Ułatwienia dostępu do strony

Adresy e-mail redakcji i webmastera strony

Informacja o własności